Dialogik nutqni rivojlantirishda rolli o‘yinlar va muloqot mashqlarining ahamiyati

Madina Xolqo‘ziyeva

Maqola sarlavhasi:

Maqolaning birlamchi manbasi o‘qish

Madina Xolqo‘ziyeva muallifning sertifikati

Abstrakt:

maqolada chet tili ta’limida dialogik nutqni rivojlantirishda rolli o‘yinlar va muloqot mashqlarining ahamiyati tahlil qilingan bo‘lib, o‘quvchilarning og‘zaki nutq faolligini oshirishda kommunikativ yondashuv, xususan rolli o‘yin va interaktiv mashqlar samaradorligini aniqlashdir. Maqolada I.V. Lisikova, N.A. Ippolitova, Maley va Duff, hamda zamonaviy xorijiy tadqiqotchilar (Katemba, Nguyen, Thao) ishlariga tayangan holda, rolli o‘yinlarning o‘quvchilarda ijtimoiy muloqot, motivatsiya, ijodkorlik va o‘ziga ishonchni rivojlantirishdagi o‘rni asoslab berilgan. Shuningdek, TBL (Task-Based Learning) va CLT (Communicative Language Teaching) tamoyillari bilan rolli o‘yinlar o‘rtasidagi bog‘liqlik ko‘rsatilib, mamlakatimizdagi universitetlarda bu uslubni tatbiq etishning amaliy tavsiyalari keltirilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, rolli o‘yinlardan foydalanish talabalarning nutq faolligini, lug‘at boyligini va muloqot tezligini sezilarli oshiradi hamda psixologik ishonchni mustahkamlaydi.

Tavsif:

Dialogik nutqni rivojlantirishda rolli o‘yinlar va muloqot mashqlari o‘quvchilarning erkin fikrlashi, nutq faolligi, tinglash va javob qaytarish ko‘nikmalarini samarali shakllantiradi hamda ijtimoiy muloqotni mustahkamlaydi.

Kalit so‘zlar:

Yo‘nalish:

Yo‘nalish sohasi:

Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi

Foydalanilgan adabiyotlar


1.I.V. Lisikova nazariy qarashlari – dialogik nutqning xususiyatlari haqida (2022) tsuull.uz.
2.Communicative Language Teaching (CLT) tamoyillari – interaktiv mashqlarni qo‘llash ustunligi bau.edu.
3.N.A. Ippolitova fikri – rolli o‘yinlarning chet tili o‘rganishda foydasi tsuull.uz.
4.Dialogik mashqlar misollari – savol-javob va suhbat mashqlari ro‘yxati tsuull.uz.
5.Rolli o‘yin joriy etish zarurligi haqida metodik tavsiya (Turapova, 2025) tsuull.uz.
6.Caroline V. Katemba va boshq. tajribasi – rol o‘yinlari natijasida nutq ko‘nikmalarining 42%dan 62%gacha o‘sishi files.eric.ed.gov.
7.Minh T.N. Tran va boshq. tadqiqoti – guruhli va individual rolli o‘yin natijalarining qiyosiy tahlili ejels.com.
8.Thao (2013) keltirgan mulohazalar – rolli o‘yinlarning motivatsiya va ijodkorlikka ta’siri.
9.Shangeetha & Saravanan (2010) – rolli o‘yinlarning cheklovlari (darsni boshqarish, vaqt, shovqin, grammatik xato masalalari) melta.org.my.
10.Maley & Duff (2001), Ur (2000) va boshq. – rolli o‘yinlarning o‘quvchilarga ruhiy-psixologik foydalari (ishtiyoq, o‘ziga ishonch, “masqa” effekti va boshq.) melta.org.mymelta.org.my.