Maqola sarlavhasi:
Inklyuziv ta’lim sohasida tarbiyachi pedagoglarning kommunikativ kompitensiyasini shakllantirish yoʻllari
Abstrakt:
Ushbu maqolada O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim tashkiloti (MTT) mutaxassislarini kasbiy tayyorlash va maktabgacha ta’lim tizimi samaradorligini orttirish masalasi yoritilgan. Ta’lim tizimining global rivojlanish sharoitlarida bo‘lajak maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachipedagoglarning tayyorlash olimlar tomonidan ko‘p omilli tarkibiy tuzilishga ega, kasbiy ishlab chiqarishni shakllantirish, bolalar va ota-onalar bilan ishlashga doimiy qiziqishini, shuningdek, faoliyatda muvaffaqiyatni rivojlantirish kabi aspektlari bilan ajralib turadi.
Tavsif:
Jahonda zamonaviy ta’lim siyosatining istiqbolli yo‘nalishlaridan biri inklyuziv ta’lim muhitida jismoniy holatidan qat’i nazar ijtimoiy himoyaga muhtoj, imkoniyati cheklangan bolalarni ijtimoiy hayotga jalb qilish, ularga bilim berish va rivojlantirish modellari amaliyotga tatbiq etilmoqda. 1993-yil 1-dekabrda 153 mamlakatda bolalar huquqlari haqidagi Konvensiyaning ratifikatsiya qilinishi vositasida, ularda bolalar kelajagini muhofaza qilishga tayyor ekanligi namoyish etildi. Konvensiya butun jahon bolalar huquqlari haqidagi Birlashgan Millatlar Tashkilotining shartnomasidir.
Kalit so‘zlar:
Yo‘nalish:
Yo‘nalish sohasi:
Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi
Foydalanilgan adabiyotlar
| Oʻzbekiston Respublikasi qonun va qonun osti hujjatlari: |
| 1. Oʻzbekiston Respublikasi “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida” gi Qonuni. 2008 yil 8 yanvardagi // https://lex.uz/acts/1297315 |
| 2.“Bola huquqlari toʻgʻrisida” Konvensiya (29.07.1994 y.) //https://lex.uz/docs/2595913// |
| 3. Oʻzbekiton Respublikasi “Maktabgacha ta’lim va tarbiya toʻgʻrisida” gi qonuni. 16-dekabr 2019-yil, OʻRQ-595-son. https://lex.uz/uz/docs/-4646908 |
| 4. Oʻzbekiston Respublikasining “Nogironlar huquqlari toʻgʻrisidagi konvensiyani (Nyu-York, 2006yil 13 dekabr)” ratifikasiya qilish haqida”gi OʻRQ 695-son Qonuni. 29.05.2021. https://lex.uz/uz/docs/-5447413 |
| 5. Oʻzbekiston Respublikasi “Ta’lim toʻgʻrisida” gi Qonuni. 2020 yil 24 |
| avgustdagi OʻRQ 637 –sonli. – Toshkent. https://lex.uz/uz/docs/-5013007 |
| 6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish boʻyicha Harakatlar strategiyasi toʻgʻrisida”gi |
| 4947-son Farmoni. https://lex.uz/uz/docs/-3107036 |
| toʻgʻrisida”gi PQ-3955 sonli qarori. https://lex.uz/uz/docs/-3923110 |
| 7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 8-maydagi “Oʻzbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini |
| tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PQ-4312 sonli qarori. https://lex.uz/uz/docs/-4327235 |
| 8. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 13 oktabrdagi “Alohida ta’lim ehtiyojlari boʻlgan bolalarga ta’lim-tarbiya berish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” gi PQ-4860 sonli qarori. |
| https://lex.uz/uz/docs/-5044711 |
| 9. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 29 yanvardagi “2022- 2026-yillarga moʻljallangan yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi |
| toʻgʻrisida”gi PF-60 sonli farmoni. https://lex.uz/uz/docs/-5841063 |
| 10. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan maktabgacha ta’lim tashkilotlari uchun “Ilk qadam” davlat oʻquv dasturi. – Toshkent, 2022. Takomillashtirilgan ikkinchi nashr. – 35 b. |
| 11. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning “Oʻqituvchi va murabbiylar” kuniga bagʻishlangan tantanali marosimdagi nutqi.2020-yil 30sentabr. |
| (http://marifat.uz/marifat/ruknlar/rasmiy/4939.htm) |
| 12. Prezident Shavkat Mirziyoevning BMT Inson huquqlari boʻyicha |
| kengashining 46-sessiyasidagi nutqi. //https://president.uz// |
| Kitob va turkum nashrlari |
| 1.1. Bir tomlik kitoblar, monografiyalar, darsliklar, maqolalar toʻplami: |
| 1.2. Kim J.R. Influence of teacher preparation programmes on preservice |
| teachers attitudes toward inclusion // International Journal of Inclusive Education |
| 1.3. Давыдова Л.Н., Колоколцева М.А., Рябова Е.В. Инклюзивное образование и нравственные взаимоотношения: грани одной проблемы. ̶ М.: УРСС, 2017. ̶ 200с. |
| 1.4 L.S.Vigotskiy. Psixologiya razvitiya cheloveka.-M:Izd-vo Smisl Eksmo, 2005.-136. |
| 1.5. Joldasheva, A., & Yuldasheva, N. (2020). FACTORS EFFECT ON CREATIVE THINKING OF PRESCHOOLERS. In Психологическое здоровье населения как важный фактор обеспечения процветания общества (pp. 372-376). |
| 1.6. ISAKOVA, M. T. L., & YULDASHEVA, N. S. Z. Q. TAQLID-BILISHNING BOSHLANISHI SIFATIDA. PSIXOLOGIYA Учредители: Бухарский государственный университет, (4), 29-31. |
| Dissertatsiya va dissertatsiya avtoreferati: |
| 1. Ganjiyev F.F. Maktabgacha ta’lim tashkiloti tarbiyachilarida ijtimoiy psixologik kompetentlik omillarining namoyon etilishi va rivojlanishi: Psixologiya ... falsafa doktori (PhD) dissertasiyasi. –Buxoro, 2021. -169 b. (B.116-117) |
| 2. Ibragimova G. N. Interfaol oʻqitish metodlari va texnologiyalari asosida talabalarning kreativlik qobiliyatlarini rivojlantirish. Diss. avtoref. (PhD). .̶ 39 b. |
| 3. Ibragimova G.N. Boʻlajak maktabgacha ta’lim mutaxassislarini kasbiy innovatsion faoliyatga tayyorlash tizimi \\ Avtoref. diss. p.f.d. (DSc), Toshkent-2021.60 b. |
| 4. Kaxarova D.S. Umumta’lim maktablarida inklyuziv ta’limning pedagogikpsixologik jihatlarini takomillashtirish. Avtref. P.f.f.d. (PhD). Samarqand 2019 y. ̶ 52 s. |
| 5. Mardonova G.A. Oilada bolalarni alla vositasida manaviy-ahloqiy tarbiyalashning pedagogik imkoniyatlari: Pedagogika fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) . diss. - T., 2019. -159-6. |
| 6. Nazirova G.M. Maktabgacha ta’lim muassasalarida pedagogik jarayonlarni takomillashtirish: Avtoref. ... ped. fan..fals dok. (PhD) - T., 2019. - 45 b. |
| Jurnallardagi maqolalarga havolalar: |
| 1. Nabiyeva G.A Imkoniyati cheklangan bolalarning ta’lim tarbiya olishlari // «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601 \ Volume: 1, ISSUE: https://cyberleninka.ru/article/n-/imkoniyati-cheklangan-bolalarning-ta-lim-tarbiyaolishlari. |
| 2. Olimov S.A Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida innovatsion inklyuzivta’limni tashkil etish //https://cyberleninka.ru/article/n/maktabgacha-ta-limtashkilotlarida-innovatsion-inklyuziv-ta-limni-tashkil-etish |
| 3. Qayumova D.N. Boʻlajak tarbiyachilarning inklyuziv kompetentligini shakllantirish muammolari // Mugʻallim hem uzluksiz bilimlendiroʻ. 2020 yil № 4. – B.74-78. |
| 4. Qayumova D.N. Inklyuziv ta’lim sohasida mutaxassislar tayyorlashning nazariy asoslari // “Ta’lim tizimida innovatsion islohotlar: olimlar va yoshlar nigohida” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari // Toshkent, 2020 yil 17 iyun. – B. 266-268. |
| Internet saytlar |
| 1. http://inclusive-education.uz/uz/news/82.htm |
| 2. http://lefortvet.ru/animaloterapiya |
| 3. http://window.edu.ru |
| 4. http://www.intik.lib.ru |
| 5. https://fayllar.org/ilm-yoli-variativ-dastur-yoshdan-yoshgacha-bolgan bolalarni-ma.html |
| 6. https://knowledge.allbest.ru/ |
| 7. https://library.samdu.uz |
| 8. https://president.uz/uz/lists/view?id=1019 |
| 9. https://scientificprogress.uz |
| 10. https://surxonvmb.uz |
| 11. https://www.aricamp.ru/blog/view/giperopeka-prichiny-iposledstviya |
| 12. https://www.relga.ru / |
| 13. https://www.unicef.org |
| 14. https://www.zaminfoundation.ngo/oz/about |
| 15. https://arm.tdpushf.uz/kitoblar/fayl_1706_20210830.pdf |
DOI
https://journal.nordicuniversity.org/
Nashr etilgan sana:
03-February, 2026
Maqolaning muallifi
Muallif: Djurakulova Lola
Ish joyi: Xalqaro Nordik Universiteti
Lavozim: Magistrant
Ilmiy daraja: magistr
